Welkom bij UIT VRIJE WIL
Met de stemmingen van de Tweede Kamer over vier moties op 27 maart 2012 leek een einde gekomen aan het Burgerinitiatief Voltooid Leven. Maar dat is niet zo. Het burgerinitiatief blijft op de politieke agenda, want de motie Klijnsma (PvdA) die bij die behandeling is aangenomen zegt het burgerinitiatief te betrekken bij de kabinetsreactie op de tweede evaluatie van de euthanasiewet. Daar is nu het wachten op.
Belangrijker is echter dat er een nieuwe regering van VVD en PvdA is ontstaan, die op een meerderheid in de Tweede Kamer kan rekenen. Het politieke klimaat is voor het gedachtegoed van Uit Vrije Wil zeer gunstig geworden nu de VVD niet meer met handen en voeten gebonden is aan PVV en de christelijke partijen. Dat blijkt al uit het regeerakkoord waarin is opgenomen dat de maatschappelijke discussie over het vrijwillig levenseinde zal worden voortgezet en kan leiden tot aanpassing van wet- en regelgeving.
Wat is Uit Vrije Wil?
Uit Vrije Wil is de naam van een initiatiefgroep die zich inzet voor de stervenshulpverlening aan ouderen met een voltooid leven. Deze initiatiefgroep bestaat uit een aantal bekende en minder bekende Nederlanders die dit onderwerp zozeer ter harte gaat dat zij actie hebben ondernomen. Zij heeft daartoe het Burgerinitiatief Voltooid Leven geïnitieerd. Doelstelling van het burgerinitiatief is 'Legalisatie van stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid achten. Dit op hun uitdrukkelijk verzoek en onder voorwaarden van zorgvuldigheid en toetsbaarheid.' Hierbij staat zelfbeschikking centraal.
De beoogde stervenshulp is nu strafbaar. De euthanasiewet geeft geen mogelijkheden omdat deze slechts ziet op ondraaglijk en uitzichtloos lijden met als grondslag een medisch classificeerbare ziekte of aandoening. Voor de stervenshulp aan ouderen met een voltooid leven, gebaseerd op verlies van kwaliteit van leven, introduceert Uit Vrije Wil daarom o.a. een nieuwe groep hulpverleners (stervenshulpverleners) die niet alleen uit artsen bestaat. Het gaat immers ook en misschien wel juist om existentiële problematiek.
Over de inhoud
Uit Vrije Wil heeft een vernieuwend standpunt en onderscheidt zich van euthanasie t.a.v. de volgende zaken:
- Zelfbeschikking staat centraal, terwijl in de euthanasiewet daarnaast voldaan moet worden aan ondraaglijk en uitzichtloos lijden op medische grondslag. Bij Uit Vrije Wil moet het verzoek om hulp bij zelfdoding vrijwillig, weloverwogen en duurzaam zijn. Ook hier zijn zorgvuldigheids- en toetsbaarheidseisen in het geding.
- Voltooid leven is een subjectief begrip. Lijden aan het leven is wat de oudere daar zelf onder verstaat. Een definitie valt derhalve niet te geven; voltooid leven krijgt zijn eigen betekenis in ieder individueel geval.
- Bewust wordt gesproken van hulp bij zelfdoding. De dodelijke medicijnen worden door de stervenshulpverlener aangereikt, maar de oudere is zelf verantwoordelijk voor de inname.
- Het gaat om ouderen van 70 jaar en ouder die hun leven voltooid vinden, die lijden aan het leven. De leeftijdsgrens van 70 jaar en ouder is arbitrair, maar deze keuze beoogt ouderen de geruststelling te geven dat indien zij hun leven voltooid achten zij vanaf hun 70ste stervenshulp kunnen krijgen.
- Omdat sprake is van existentiële nood (en niet van ondraaglijk en uitzichtloos lijden gebaseerd op medische grondslag) kiest Uit Vrije Wil voor een bredere groep gecertificeerde stervenshulpverleners. Geestelijk verzorgers, verpleegkundigen, psychologen e.a. kunnen naast artsen in dit kader ook stervenshulpverleners worden.
Het verloop van het Burgerinitiatief Voltooid Leven tot nu toe
Meteen na de lancering van het burgerinitiatief op 9 februari 2010 bleek dat het onderwerp op brede steun van de Nederlandse bevolking kan rekenen. De benodigde 40.000 steunbetuigingen werden binnen 14 dagen ontvangen. Het waren er uiteindelijk bijna 117.000 toen het burgerinitiatief op 18 mei 2010 bij de Tweede Kamer werd ingediend.
Op 8 maart 2012 heeft de behandeling van het burgerinitiatief in de plenaire vergadering van de Tweede Kamer plaatsgevonden onder veel lof voor Uit Vrije Wil en met als resultaat de aangenomen motie Klijnsma. Tijdens het debat schaarden D66 en GroenLinks zich achter het gedachtegoed van Uit Vrije Wil.
Wat nu?
De Initiatiefgroep Uit Vrije Wil is ondanks het feit dat het initiatief nog niet is gerealiseerd zeker niet ontevreden over de maatschappelijke importantie die het initiatief heeft gekregen. Zij zal in ieder geval voorlopig blijven voortbestaan zeker nu de nieuwe parlementaire verhoudingen voor Uit Vrije Wil zo gunstig zijn. Vanzelfsprekend wordt waar mogelijk contact onderhouden met de woordvoerders 'medisch ethische onderwerpen' van de diverse Kamerfracties.
Voor het overige worden uiteraard ook organisaties als de NVVE en het Humanistisch Verbond niet uit het oog verloren. Uit Vrije Wil zal zich tenslotte blijven inzetten de maatschappelijke discussie verder te intensiveren.
Neveneffecten
Onder druk van Uit Vrije Wil heeft de artsenfederatie KNMG een ruimer standpunt ingenomen over het begrip ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Men vindt thans dat 'een optelsom aan ouderdomskwalen', die elk op zich niet levensbedreigend of fataal zijn, kan leiden tot uitzichtloos en ondraaglijk lijden in de zin van de euthanasiewet. Dit is zeker een verruiming en zal voor sommige ouderen soulaas kunnen gaan bieden. Punt blijft dat de arts overtuigd dient te zijn en de beslissing in handen heeft.
Ook de Tweede Kamer is akkoord gegaan met deze bredere interpretatie van de euthanasiewet. Bovendien is tegen de door de NVVE inmiddels gestarte Levenseindekliniek met ambulante teams van regeringswege geen bezwaar gemaakt, mits deze opzet binnen de euthanasiewet opereert. En dat is het geval. Op dit moment zijn 17 teams actief.
Een verwijsplicht voor artsen die weigeren een verzoek om euthanasie in te willigen, ging een half jaar geleden de Tweede Kamer nog te ver. Een moreel appèl op artsen om euthanasieverzoeken open tegemoet te treden, zou voorlopig voldoende moeten zijn. Nu liggen de verhoudingen in de Tweede Kamer echter anders. D66 heeft het voornemen een initiatiefwetsvoorstel in te dienen om daarmee een verwijsplicht af te dwingen voor artsen die euthanasieverlening weigeren. Uit Vrije Wil is voorstander van de verwijsplicht. (Onderzoek onder artsen heeft uitgewezen dat ongeveer 50% van de artsen gereserveerd staat tegenover euthanasie, onder wie 7% echt tegen het verlenen van euthanasie is.)
Door de grote aandacht voor het burgerinitiatief, ook in media en pers, is de problematiek van het gewilde levenseinde niet meer weg te denken uit de maatschappelijke discussies.
Publicaties
'Uit Vrije Wil, waardig sterven op hoge leeftijd' door Jit Peters, Eugène Sutorius en anderen. In artikelen en interviews geven leden van de initiatiefgroep Uit Vrije Wil hun visie op de problematiek van het voltooide leven van ouderen. Ook is de proeve van een wet die stervenshulp aan ouderen regelt met de uitgebreide Memorie van Toelichting opgenomen. Uitgegeven door Uitgeverij Boom, ISBN 978-94-6105-3497.
'De zelfgekozen dood van ouderen' door Wouter Beekman. Dit essay geeft een toegankelijk overzicht van de problematiek van het voltooide leven van ouderen, alsmede van de voorstellen voor stervenshulp m.b.t. deze doelgroep. Ook wordt het maatschappelijk debat naar aanleiding van het burgerinitiatief samengevat. Met een voorwoord van Jan Terlouw.
Uitgegeven door Uitgeverij Free Musketeers, ISBN 978-90-484-2348-4.
Deze site wordt voorlopig aangehouden teneinde belangrijk nieuws en toekomstige ontwikkelingen met u te kunnen delen. (Update 14 december 2012)
|
